داروین,جلو تر از زمان خود و هنوز هم پر قدرت

من  این اصل را انتخاب طبیعی نامیدم : “هر تغییر کوچک  اگر مفید باشد حفظ خواهد شد.”

چارلز داروین

میتوان گفت که نظریه تکامل اساس و پایه ی زیست شناسی مدرن است ولی در زمان مطرح شدن این نظریه توسط داروین در سال 1859 حتی زیست شناسان هم آن را نادیده گرفتند و حتی به شدت با آن مخالفت کردند.انگار باید نزدیک به یک قرن از  میگذشت تا زیشت شناسان نظریات داروین را درک و درستی آنها را تصدیق کنند.

چارلز داروین

زیست شناسان  ایده تکامل را پذیرفتند ولی تا سالها نقش انتخاب طبیعی  در تکامل را انکار میکرند.انتخاب طبیعی  ساز و کاری است که داروین برای توضیح فرآیند تکامل پیشنهاد داد.انتخاب جنسی هم   که یکی از جنبه های انتخاب طبیعی است تا اواسط قرن بیستم مورد قبول تعداد زیادی از دانشمندان نبود.حتی امروز هم  بین زیست شناسان درباره” انتخاب در سطح جمعیت” بحث و جدل وجود دارد,ایده ای که داروین آن را برای توضیح تکامل در جمعیت مورچه ها و همینطور برای توضیح تکامل اخلاقیات در انسان پیشنهاد داده بود.

چگونه داروین تا این حد از زمانه ی خود جلوتر بود؟چرا زیست شناسان هم عصر داروین از درک نظریات او عاجز بودند و چرا زمان زیادی باید میگذشت تا به اهمیت کارها ی او پی ببرند؟

داروین سرسختی زیاد و البته خردمندانه ای در وفادار ماندن به نتایج عجیب و گیج کننده ی نظریه اش داشت: اینکه تکامل هیچ هدف و غایتی ندارد. آلفرد والاس هم  به طور مستقل از داروین به انتخاب طبیعی معتقد بود ولی بعدها دچار تردید شد و برای چگونگی توضیح ساز و کار ذهن انسان به روح گرایی روی آورد.در حقیقت داروین قدرت ایستادن پای نظریه اش را داشت در حالی که والاس فاقد این قدرت بود.

تمبرهایی که به مناسبت دویست امین سالگرد تولد چارلز داروین چاپ شده اند.

تفکر داروین درباره تکامل نه تنها عمیق بلکه بسیار گسترده هم بود.او به بررسی فسیل ها علاقه داشت همچنین به حیوانات  ,گیاهان ,چگونگی تولید مثل و پراکندگی جغرافیایی و حتی آناتومی آنها.این نگاه گسترده به او این امکان را میداد که چیزهایی را ببیند و دریابد  که بقیه از درک آنها ناتوان بودند.او به درستی ِ ایدهای اصلی اش یعنی تغییر و تکامل گونه ها و انتخاب طبیعی اطمینان داشت و باید راهی پیدا میکرد که ارتباط و ساز و کار بین این دو را نشان دهد.

از منظر ما که در  سال 2009 میلادی هستیم – 150 سال پس انتشار کتاب “خاستگاه گونه ها” -باید گفت که  اساس  ایده ها و نظریات داروین درست و صحیح است .

دانش و بینش داروین نسبت به  زیست شناسی  بسیار زیاد بود,بسیار زیاد از هم عصرانش و حتی بشتر دانشمندان پیرو اش که  سالها بعد از او به  نظریاتش علاقه مند شدند.با این که داروین در زمان خودش  اطلاعات و مدارک بسیار کمتری نسبت به امروز برای اثبات انتخاب طبیعی  داشت ولی توانست به خوبی ساز و کار آن را درک کند و مهمتر  این که او این توانایی را داشت که احساسات خود را کنترل کند و نگذاشت اعتقاداتی مثل هدفدار بودن یا هوشمند بودن تکامل – که در هر انسانی وجود دارد- او از ارائه  نظریه جنجالی اش باز دارد.

پ.ن : برای آشنایی با تکامل(فرگشت) و نظریه انتخاب طبیعی به فرگشت (تکامل) و درخت زندگی و برنامه های آشنایی با فرگشت (تکامل) به مناسبت روز داروین مراجعه کنید.این وبسایت هم که “روز داروین” نام دارد به  مناسب دوست امین سالگرد تولد داروین راه اندازی شده است.

برای پی بردن به میزان نفوذ نظریه داروین در 150 امین سالگرد انتشار ش هم به مطلب “کلیسا همایش تجلیل از داروین برگزار می‌کند” مراجعه کنید.مقایسه لعن و نفرین “دیروز” کلیسا  و تجلیل ” امروز” آن هم جالب توجه است: “وقتی نمی‌توانی با چیزی بجنگی، آن را به نفع خود مصادره کن!”

منابع:

نیویورک تایمز

بی بی سی